Je ziet weer lichtjes in hun ogen

In het Senioren magazine Voorschoten van de zomer 2017 is door Jan Preenen een mooi artikel verschenen over het werk van Huvo.

Met dank aan de Stichting Senioren Voorschoten mogen wij dit artikel hier plaatsen.


VRIJWILLIGERS UIT DE SCHADUW

Carla Fransen helpt ouderen met aaiproject honden

‘Je ziet weer lichtjes in hun ogen’

Door Jan Preenen.

92 jaar oude ogen kijken me fel aan. “Wie is die vent?” Mevrouw Schouten ondersteunt die verwoestende blik op de ge- sloten afdeling van woonzorgcentrum Adegeest in Voorschoten met een priemende wijsvinger in mijn richting. Even later lijk ik volledig geaccepteerd. “Hij is wel knap. Een mooie snoet heeft-ie.” Die laatste woorden zijn echter bestemd voor Hummer, een bijna twee jaar oude Australische Shepherd.

Carla Fransen geniet van het tafereeltje. De 68-jarige Voorschotense werkt sinds vier jaar als vrijwilliger voor HUVO, Huisdieren van Ouderen Voorschoten. Met steunpunten in Voorburg en Leidschendam. Deze stichting organiseert onder meer aaiprojecten met honden in verpleeg- en verzorgings- huizen. Aanvankelijk gingen ook konijnen mee, maar die zijn te onrustig voor ouderen. Te springerig. Carla is deze middag samen met Marja Dommanschet uit Leidschendam. Zij is de eigenaar van Hummer. En van Babs. Deze 14-jarige Lassie is doof en dement en voelt zich thuis in Adegeest. Dommanschet: “Ze wil hier altijd blijven.” Babs loopt op haar gemak rond. In tegenstelling tot Hummer die veel drukker is en aan de lijn wordt gehouden.

Geen naam, geen foto

Van de eerste mevrouw die we opzoeken, hebben we geen toestemming gekregen dat ze met haar naam in het Seniorenmagazine wil. Laat staan met een foto. “Wat een mooie hond ben jij”, zegt de 87-jarige tegen Hummer. “En wie is dat?”, wijst ze naar mij. “Ik ben Jan.” Haar aandacht voor mij is meteen weg. “O, die moet ik niet hebben. Ik vind de hond leuker. Hij komt me niet onbekend voor.” Twee weken eerder heeft ze hem nog gezien.
Intussen begint Babs te piepen, gevolgd door een blaf. Een hondensnoepje lost alles op. Liefde gaat door de maag. Ook die van honden. “Geeft u de hond maar een snoepje.” Voor het zover is, wil de Friese van geboorte liever een chocolaatje geven. Dat staat echter niet op het menu van beide honden. Sterker nog, het kan dodelijk zijn. Uiteindelijk wordt het toch een hondenbrokje en wordt Hummer omhelsd. Carla: “We zijn blij dat we mensen blij kunnen maken. We halen ze uit een donker stukje. Uit hun isolement. Dan zie je weer lichtjes in hun ogen en gaan ze praten. Dat geeft veel voldoening. Voor de ouderen, maar ook voor ons.”

De Voorschotense werd lange tijd zelf ook omgeven door duisternis. Twee jaar lag ze thuis op de bank met gebroken ribben. Gevolg van haar chronische ziekte osteoporose. Broze botten. Drie ribben lieten het spontaan afweten. Een vrouw van 80 voelde ze zich. Weg waren haar fijne gedachten aan haar jeugd. Dat ze in Den Haag is geboren, maar als kind vaak in Voorschoten logeerde. Dat ze het hier altijd zo fijn vond en dat ze dolblij was dat ze in Voorschoten kon gaan wonen. Alleen hier voelde ze zich thuis. Aanvankelijk aan de Vliet. “Prachtig. Net een schilderij.” Weg waren plotseling ook haar voornemens om meer te gaan reizen. Om die reden had ze geen huisdieren meer genomen. Haar hele leven had ze die gehad. Vroeger met de kinderen. Een parkiet, konijnen, cavia’s, een hond en katten. Toen de laatste kat op 23-jarige leeftijd overleed, kapte ze ermee.”Ik wilde vrij zijn. Natuurlijk wilde ik wel mensen blijven helpen, maar alleen als het me uitkwam. Oppassen op katten vooral, want ik ben een echt kattenmens.” In alle opzichten gebroken door haar ziekte leek er weinig of geen toekomst meer. Medicijnen en het maatschappelijk werk zorgden echter voor een doorbraak en een einde aan háár isolement. Veronica van Miltenburg van de dienst MEE bracht haar in contact met HUVO. “Een schot in de roos. Het gaat nu gelukkig weer beter. De dieren hebben me geholpen. Ik help op deze manier mensen en mezelf.”

’92 en nog zo knap’

Zoals dus mevrouw Schouten, de 92-jarige. “Wilt u de hond aaien?”, vraagt Carla. “Waarom? Ik wil ook geaaid worden.” Hoe oud is mevrouw Schouten, wil Carla weten. “92? Ongelooflijk. En nog zo knap”. Het leidt tot een onverwachte reactie: “O, nou weet ik waarom die mannen allemaal naar me kijken. Lekker oud hapje denken ze.” Ze gaat vervolgens helemaal op in de hond, Hummer. “Mooie hond, wil ik ook wel hebben.” Herinneringen aan vroeger komen naar boven. Ze komt uit Berkhout, West-Friesland, waar ze op een boerderij woonde. Als kind van 6 ging ze een keer de stal in. “Ik had m’n mooiste jurk aan. Ging een van die koeien opeens schijten. Ik zat helemaal onder de poep. Het is niet leuk als je zo’n kladder op je krijgt.” Carla: “Aandoenlijk toch dat ze dat opnieuw beleeft. Wij en de honden halen dat verleden naar boven.”

Meneer Timmermans van 79 wil deze middag niets van Hummer en Babs weten. Hij is erg obstinaat. En dat terwijl ze allebei aan zijn voeten liggen. Babs heeft het er eerder ook wel een beetje naar gemaakt. Zij heeft in haar enthousiasme wat vlekken op de broek van meneer achter gelaten. “Zie je nou wat die doet? M’n mooie broek. Zonde.” Carla vindt hij wel lief. Die aait hij wel. “Haal die honden maar weg.”

De heer Timmermans krijgt alle aandacht van Carla Fransen en Babs (links) en Marja Dommanschet met Hummer (rechts)

Met al haar ervaring met dementie en dieren lukt het Carla Fransen niet om Timmermans op andere gedachten te brengen. Alle geduld ten spijt. Dat heeft ze geleerd met haar vader en met twee vriendinnen. “Ik kan omgaan met dementie. Ik vlucht er niet voor weg, al moet ik zeggen dat het de eerste keer met dit aaiproject wennen was. Je wordt toch ook een beetje met jezelf geconfronteerd. Zeker nu ik wat ouder ben en die lichamelijke problemen heb gehad. Hoe zal het straks met mij gaan? Maar goed, ik liet het al gauw over me heen komen. Het klikte ook meteen met de honden, met de dementerenden en met Marja. Ik ging het als het ware allemaal in een kopje roeren en er ontstond een heel mooie mix. Als dat niet was gebeurd, had ik dit ook niet volgehouden.” Of zoals Titia van Rosenthal, voorzitter van HUVO, het zegt: “Het is heel intensief voor de vrijwilligers. Na hun contact met de ouderen zijn ze erg moe, maar wel bijzonder voldaan.”

Banaan

De heer Bizot geniet van Hummer.
Carla Fransen (midden) en Marja Dommanschet kijken tevreden toe

Zeker na het bezoek aan de heer Bizot. Hij houdt Hummer een stukje banaan voor. Voor Carla en Marja kunnen ingrijpen is het hap weg. Dat is dus niet de bedoeling. Marja: “Wilt u een hondensnoepje geven?” De 84-jarige pakt het aan en legt het op tafel. En weg is het. Uitgebreid aait hij Hummer. “Ontzettend mooie haren heeft hij.” Zijn vrouw beaamt het. Terwijl Lassie Babs ronddrentelt en ook andere bewoners vermaakt, raken Bizot en Hummer steeds meer in elkaar verstrengeld. De man komt helemaal los. Hij geeft Hummer kusjes en kopjes. Zijn vrouw: “Mijn man leeft weer op. Hè Dries? Hij vindt het gezellig. Toen ik op de afdeling kwam, was hij stil. Nu praat en knuffelt hij volop. Je kan zien dat hij altijd erg van honden heeft gehouden. Vroeger hadden we een Drentsche Patrijs.” Het is dan ook een feest van herkenning.

Ook voor Carla en Marja, die eens in de twee weken in Adegeest komen. Je kan zien dat Carla er net als de ouderen veel energie uit haalt. Precies zoals Titia van Rosenthal me vóór de reportage al liet weten: “Ze is gek op dieren. We kunnen altijd een beroep op haar doen, ze is super enthousiast. Uiteraard houden we rekening met haar vakantiewensen.”

Geen zenuwlijders

Pas nog heeft Carla zes weken een kat in huis gehad. Joris. “Een paar keer per jaar doe ik dat. Als iemand naar een revalidatiecentrum is gegaan, of overleden is. Over het algemeen vind ik dat prima. Alleen hield Joris me vaak uit mijn slaap met zijn gemiauw. Maar wat wil je? Zo’n kat komt uit een vertrouwde omgeving in een vreemd huis. En bovendien is Joris een beetje dementerend. Zo’n beest kan er ook niets aan doen.” Vroeger liet Carla ook honden uit, maar door de problemen met haar rug gaat dat niet meer. En dus laat ze het wat de honden betreft bij de aaiprojecten. Met Marja, die erg lovend is over haar: “Carla is heel betrokken en meelevend. Ze heeft een luisterend oor voor de ouderen en is erg geduldig. Ze is duidelijk geknipt voor dit werk. Leuk om mee samen te werken.” Op haar beurt is Carla erg positief over Marja: “Je merkt dat haar honden goed zijn opgevoed. Het zijn geen zenuwlijders. Dat kun je niet hebben bij die oude mensen. Het is ook belangrijk dat die honden het nooit zat worden en dat bewoners en hon- den zich bij elkaar op hun gemak voelen.”

Intussen is de heer Bizot op de ondeugende toer gegaan. Als Marja hem aanbiedt om de hondenharen van zijn broek te halen, stelt hij voor om zich dan maar gedeeltelijk uit te kleden. Vervolgens stelt hij Carla voor om samen op vakantie te gaan. Zij vindt het goed, Bizots vrouw speelt het spel mee. “Ja hoor, ga maar.”

Artikel zoals in het tijdschrift verschenen kunt u hier downloaden.

2 comments for “Je ziet weer lichtjes in hun ogen

  1. 15 augustus 2017 at 22:29

    Wat een enorm leuk en zo herkenbaar stuk. Nog steeds mis ik die gezellige uurtjes.

  2. 16 augustus 2017 at 09:24

    Joyce Valk….. wat je moeder ook doet

Comments are closed.